Afrika in de jihad: Boko Harams “Bay’a”

Jihadistische organisaties zoals al-Qaida en Islamitische Staat tonen een toenemende interesse in Afrika als doelwit voor radicalisering in de jihad (Reuven & Terdman, 2006). Met de opkomst van jihadistische groepen en rebellerende milities als Boko Haram in Nigeria, al-Shabaab in Somalië en Ansar Bayt-al Maqdis in Egypte is het werkterrein van de jihad verschoven van het Midden-Oosten naar Afrika (Milton & al-‘Ubaydi, 2015). In dit artikel zal het nut van Afrika in de jihad centraal staan, met een specifieke focus op de steunbetuiging (“Bay’a”) van Boko Haram aan de Islamitische Staat.

Door: Joris van Deursen

Het belang van Afrika in de jihad blijkt uit al-Qaida’s aanwezigheid en vele operaties in dit werelddeel. Voorbeelden van deze operaties zijn aanvallen op westerse doelwitten zoals de Amerikaanse ambassade in Kenia, de campagne in Somalië, de militaire operaties in Soedan en aanslagen in onder andere Mombassa, Tunesië en het Sinaï gebied (Reuven & Terdman, 2006). Reuven & Terdman (2006) noemen een aantal interessante voordelen die Afrika te bieden heeft voor de jihad. Allereerst zijn jihadistische doctrines al eeuwen lang diepgeworteld in veel Afrikaanse landen, zoals Egypte, Algerije, Marokko, Libië, Somalië en Soedan. Ten tweede draagt de politieke en militaire zwakheid van veel Afrikaanse regeringen bij aan vatbaarheid voor radicalisering, evenals interne conflicten, corrupte regimes en ineffectieve veiligheids- en inlichtingencapaciteiten. Ten derde is de mobiliteit zonder surveillance tussen Afrikaanse landen hoog, wat tevens faciliterend werkt voor radicalisering en jihadisme. Ten vierde spelen de rijkheid aan economische bronnen als olie, goud en diamant in combinatie met de gunstige geografische positie van Afrika een belangrijke rol in het aantrekken van de jihad. Ten vijfde kan de jihad goed gebruik maken van de armoede onder de Afrikaanse bevolking om zich van hun steun te verzekeren. Ten zesde beargumenteert Olomojobi (2015) dat het merendeel van de Afrikaanse bevolking moslim is, wat de deur opent naar radicale of jihadistische groeperingen zoals al-Qaida.

Afrika heeft een aantal interessante voordelen die de jihad te bieden heeft

Als gevolg van deze factoren zijn in de afgelopen decennia vele jihadistische groeperingen ontstaan in Afrika, zoals Boko Haram. Boko Haram (letterlijk: “Westerse samenleving is een zonde”) was opgericht in 2001 in Nigeria maar bleef tamelijk onbekend tot 2009 (Oluwaseun, 2014). Vanaf het begin heeft Abubakar Muhammad Shekau, de leider van Boko Haram, zijn sympathie uitgedrukt voor “de soldaten van Allah in de Islamitische Staat van Irak”. In 2015 heeft Shekau officieel steun betuigd aan Islamitische Staat, die openlijk werd geaccepteerd. Deze steunbetuiging, ofwel “Bay’a”, wordt gezien als de belangrijkste ontwikkeling in de competitie tussen al-Qaida en Islamitische Staat voor het winnen van steun van andere groeperingen (Milton & al-‘Ubaydi, 2015).

Artikeljoris1

Foto 1. Abubakar Shekau, current leader of Boko Haram, speaking from a script to announce a “caliphate”.

Dat de “Bay’a” aan Islamitische Staat niet plotseling is verschenen maar onderdeel is van een grotere trend, staat volgens veel onderzoekers vast (Porter, 2015; Zenn, 2015). Zenn (2015: 17) beargumenteert dat de “Bay’a” consistent was aan een bredere trend waarbij oorspronkelijk al-Qaida-gelieerde milities overlopen naar “the more youthful, social media-savvy, and territorial-focused Islamic State”. Met de “Bay’a” is Boko Harams status verheven in de jihadistische wereld (Karmon, 2015). Vanuit het meer sociologische perspectief van de relatieve deprivatietheorie stelt Egiegba Agbiboa (2014) dat de hoge polarisatie van de Nigeriaanse bevolking (150 miljoen burgers die zijn verdeeld in 350 etnische groepen met een hoge mate van economische ongelijkheid) een kans heeft gecreëerd voor Boko Harams jihadistische campagne, waarvan de “Bay’a” een belangrijk onderdeel is (Egiegba Agbiboa, 2014).  

Concluderend, Afrika blijkt een goudmijn voor de jihad, onder andere dankzij de eeuwenoude jihadistische basis in veel Afrikaanse landen, de geografische ligging en grotendeels islamitische bevolkingssamenstelling. In de afgelopen jaren hebben verscheidene jihadistische groepen in Noord Afrika steun betuigd aan de Islamitische Staat, waaronder Boko Haram (Porter, 2015; Milton & al-‘Ubaydi, 2015). Deze “Bay’a” was onderdeel van een bredere trend waarin al-Qaida gezinde groepen de kant van Islamitische staat kiezen. Bovendien kan de “Bay’a” begrepen worden in het licht van de polarisatie in de Nigeriaanse samenleving. Welke gevolgen de “Bay’a” van Boko Haram aan Islamitische Staat zal hebben, blijft tot nu toe onduidelijk. Wat echter wel duidelijk wordt, is dat de jihad nog lang niet voorbij is.

Literatuur

Egiegba Agbiboa, D. (2014). Boko Haram and the Global Jihad: ‘Do not think Jihad is over.  
Rather Jihad has just begun’. Australian Journal of International Affairs. Geraadpleegd
van  http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/10357718.2014.891564?needAcces
s=true

Karmon, E. (2015). Islamic State and al-Qaeda competing for hearts and minds. Perspectives
on Terrorism, 9(2). Geraadpleegd van http://www.terrorismanalysts.com/pt/ –
index.php/pot/article/view/420/html
  

Milton, D. & al-‘Ubaydi, M. (2015). Pledging Bay’a: A benefit or burden to the Islamic
State. Combating Terrorism Center Sentinel, 8(3). 1-7. Geraadpleegd
van https://ctc.usma.edu/wp-content/uploads/2015/03/CTCSentinel-Vol8Issue318.pdf

Olomojobi, Y. (2015). Frontiers of Jihad: Radical islam in Africa (1e editie). Idaban (Nigeria):
Safari Books Ltd. Geraadpleegd van https://books.google.nl/books?isbn=9788431836  

Oluwaseun, B. (2014). Boko Haram “Jama’atu AhlusSunnah Lidda’Awati Wal Jihad” in
North-eastern Nigeria: Implications for Sub-Saharan African peace and
security. Defense and Security Analysis. 1-13. Geraadpleegd
van http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10. 1080/14751798-.2014.948280  

Porter, G.D. (2015). What to make of the “bay’a” in North Africa? Combating Terrorism
Center Sentinel, 8(3). 14-17. Geraadpleegd van https://ctc.usma.edu/wp-
content/uploads/2015-/03/CTCSentinel-Vol8Issue318.pdf
 

Reuven, P. & Terdman, M. (2006). Africa: The goldmine of Al-Qaeda and global Jihad. Global
Research in International Affairs (GLORIA), Occassional Papers, 4(2). 1-
13. Geraadpleegd van http://www.terrorism-info.org.il/Data/pdf/PDF_06_174_2.pdf

Youtube, AFP (2014, oktober). Abubakar Shekau, current leader of Boko Haram, speaking
from a script to announce a “caliphate”. [Foto]. Geraadpleegd van
https://www.independent.co.uk/news/world/africa/isis-increasing-co-operation-with-
boko-haram-the-worlds-most-horrific-terrorist-group-a6994881.html

Zenn, J. (2015). A biography of Boko Haram and the “bay’a” to al-Baghdadi. Combating
Terrorism Center Sentinel, 8(3). 17-22. Geraadpleegd van https://ctc.usma.edu/wp-
content/uploads/2015/03/CTCSentinel-Vol8Issue318.pdf

You may also like...

×