De doodstraf – Geen weg terug

Laatst sprak ik een mevrouw die na de moord op Anne Faber beweerde dat de doodstraf in Nederland weer ingevoerd zou moeten worden voor ‘tuig als Michael P’. Het valt mij op dat het vaker gebeurt dat Nederlanders roepen om de doodstraf (lees maar eens de reacties onder een willekeurig NOS-bericht op Facebook). In dit artikel wordt een blik geworpen op de gruwelijkheden van de ‘deathrow’ in Texas, waar vele (soms onschuldige) gevangenen jaren wachten op hun dood. Moeten we de doodstraf toch opnieuw invoeren in Nederland? Zelfs met de grote ethische kwesties die de doodstraf met zich meebrengt?

Door: Janne Landsman

De Verenigde Staten behoort tot de landen waarbij de doodstraf nog steeds in werking is, met het gebruik van de dodelijke injectie als executiemethode (Metronieuws, 2017). Wanneer een gevangene wordt veroordeeld voor de doodstraf, wordt hij of zij geplaatst in de ‘deathrow’, de dodencel. Gemiddeld zitten gevangenen 11 jaar vast op deathrow, wachtende op hun dood. De omstandigheden zijn mensonterend; gevangenen zitten in een zwaarbeveiligde cel en kunnen alleen contact hebben met de buitenwereld vanuit een metalen kooi die als een soort telefooncel dient. De gevangenen zitten 23 uur per dag vast in de dodencel en zijn volledig geïsoleerd van de buitenwereld. Bewakers blijven niet langer in de buurt van gevangenen dan nodig is en maken geen enkel contact (Villerius, 2014).

Jessica Villerius heeft in 2014 een documentaire gemaakt over de doodstraf in Texas. Hierin spreekt ze met Clinton Young (34 jaar), die al vanaf zijn achttiende vastzit op deathrow in Texas voor twee moorden die hij, naar eigen zeggen, niet heeft gepleegd. Het onderzoek naar de moordzaak is van korte duur geweest en had weinig verdieping. Young was bij beide moordincidenten aanwezig, maar het blijft onduidelijk of hij zelf de moorden heeft gepleegd.

Er zijn veel fouten gemaakt in de rechtszaak tegen Young. Zijn veroordeling is alleen gebaseerd op de getuigenverklaringen van de drie medeverdachten die ook bij de moord aanwezig waren. Alle drie vertellen zij een compleet tegenstrijdig verhaal aan justitie, met één overeenkomst: Young is de moordenaar. David Page, een van de medeverdachten, heeft door samen te werken met justitie een flinke strafvermindering gekregen in ruil voor het verdacht maken van Clinton Young. Er zijn daarnaast vele bewijzen die Young zouden vrijpleiten, waaronder het ballistisch onderzoek dat uitsluit dat hij de moorden gepleegd kan hebben (Clinton Young Foundation, 2017). Het is te bizar voor woorden dat justitie ballistisch bewijs naast zich neer legt, genoegen neemt met drie tegenstrijdige verklaringen en op basis daarvan de aller zwaarste straf op kan leggen die deze wereld kent: de doodstraf.

It is so unreal to me. I mean, they are going to strike me down and put needles in my arm. People are just going to watch me die. I can’t wrap my mind about it.

Op 18 oktober 2017 kwam goed nieuws. Na een lange strijd van Young, zijn advocaten, Jessica Villerius en de Clinton Young Foundation wordt de doodstraf van Young uitgesteld, die voorheen gepland was op 26 oktober 2017. Er gaat een nieuwe hoorzitting plaatsvinden waar de hele zaak nog een keer onder de loep genomen wordt (Amnesty, 2017).

De doodstraf is onomkeerbaar en ontzettend foutgevoelig, wat duidelijk naar voren komt in de zaak van Clinton Young. Na de executie is er geen weg terug. Er bestaan verschillende zaken waarin achteraf is ontdekt dat de gevangene die zijn doodstraf heeft moeten ondergaan, onschuldig blijkt te zijn. Wanneer de staat de doodstraf uitvoert, doet ze exact hetzelfde als wat de veroordeelde vermoedelijk gedaan heeft. Waarom zou de staat wel mensen mogen vermoorden? Wat plaatst de staat zo hoog om te beschikken over leven en dood?

In de zaak van Clinton Young is te zien dat rechters in Amerika vaak gebruik maken van ‘geheime deals’ met medeverdachten om uiteindelijk één iemand te kunnen veroordelen tot de doodstraf, wat aangekaart wordt door twee advocaten in de documentaire van Villerius. Deze medeverdachten kunnen in ruil voor een getuigenverklaring tegen een verdachte een strafvermindering krijgen, of zelfs volledig vrijuit gaan. Vanwege de grote voordelen voor degene die getuigt, kunnen er vraagtekens gezet worden bij de betrouwbaarheid van zo’n getuigenverklaring.

De rechter krijgt overigens na het veroordelen van een verdachte tot de doodstraf, veel aanzien in Texas. Grote krantenkoppen prijzen het feit dat de staat verlost wordt van een koelbloedige crimineel, wat te danken is aan het ‘goede rechtssysteem’ (Villerius, 2014). Mensen worden dus geprezen omdat ze een ander van het leven gaan beroven.

Toch is er ook een andere zijde van dit verhaal. Het doden van een gevangene is ethisch zeer onjuist, maar is het geven van een levenslange gevangenisstraf humaner? Iemand die veroordeeld is tot levenslang (zonder voorwaardelijke vrijlating) heeft geen enkele kans meer om terug te keren in de samenleving en rot als het ware weg in zijn cel. Ook kan de doodstraf voor de nabestaanden van een slachtoffer van moord helpend zijn in het verwerkingsproces. Voor nabestaanden is misschien geen enkele straf hoog genoeg voor het leed dat hun geliefde is aangedaan.

Ik denk dat we van geluk mogen spreken dat de doodstraf geen deel meer uitmaakt van het rechtssysteem in Nederland. De discussie over het executeren van gevangenen zal nooit een uitkomst bereiken waar iedereen het mee eens is. Dat maakt deze ethische discussie ontzettend interessant.

Bronnen:

Amnesty (2017). Executie van Amerikaan Clinton Young van de baan! Geraadpleegd op 21-11-2017 via https://www.amnesty.nl/actueel/executie-van-amerikaan-clinton-young-uitgesteld

Clinton Young Foundation (2017). The Clinton Young case. Geraadpleegd op 21-11-2017 via https://www.clintonyoungfoundation.com/the-clinton-young-case

NCRV (2014). Code rood: de doodstraf. Een documentaire van Jessica Villerius. Geraadpleegd op 21-22-2017 via https://www.2doc.nl/documentaires/c/code-rood–de-doodstraf-.html

NOS (2017). Petitie na vondst lichaam Anne Faber tienduizenden keer getekend. Geraadpleegd op 21-11-2017 via https://www.facebook.com/search/top/?q=NOS%20michael%20p

You may also like...

×